XML’iniz yoksa işiniz zor! Peki nedir XML?

Artık turizm sektöründe her yerde “Şuraya XML verdik”, “Buraya XML bağladık”, “Bu yaz  XML çalışıyoruz” diye bir incoming fenomeni olan XML (ekzamel) kelimesini duyarsınız. Peki nedir bu XML? Yenirmi içilir mi? Elle tutulur gözle görülür mü? XML ile neyi neye bağlıyoruz? Bağlantı contası mıdır? (Bi’ nevi)

Öncelikle biraz teknik başlayıp sonrasında daha anlaşılabilir anlatmaya çalışacağım. Genelde basit örneklerle anlatmak teknik olayları anlamada daha yardımcı oluyor. Sonuçta sektörün en büyük problemi, karar vericilerin bu işlere uzak olmasıdır. Anlaşılır olsun ki yarın öbür karar verici, bizim evede XML bağlayın derse bu yazıyı okutursunuz.

xml

XML (Extensible Markup Language)

Genişletilebilir İşaretleme Dili

 


XML’in gelişmesi 1996 da başladı ve World Wide Web Consortium tarafından 1998 de tavsiye edildi. Bu tarihlere bakarak XML in daha gelişememiş bir dil olduğu düşünülebilir, ancak XML den önce SGML (Structured Generalized Markup Language) vardı. 1980’lerden önce geliştirildi ve 1986’da ISO standartlarına girdi. HTML’in geliştirilmesi de 1990’da başladı. XML in yapımcıları SGML in en güçlü bölümlerini aldı ve HTML in deneyimleriyle birleştirerek SGML kadar güçlü bir işaretleme dili olan XML’i yarattılar. XML hem insanlar hem bilgi işlem sistemleri tarafından kolayca okunabilecek dökümanlar oluşturmaya yarayan, W3C tarafından tanımlanmış bir standarttır. Bu özelliği ile veri saklamanın yanında farklı sistemler arasında veri alışverişi yapmaya yarayan bir bağlantı contası görevi de görür. XML’in tasarımcısı, HTML’i de tasarlamış olan Tim Berners Lee’dir. Dilin düzenlenmesi de W3C‘nin sorumluluğundadır. Tim Berners Lee aynı zamanda hepimizin kullandığı internet’in temeli WWW protokolünü icat eden ve telif haklarını almayıp bunu insanlığa hediye eden büyük insandır. Günümüzde birçok yazılım, diğer yazılımlarla veri alışverişini XML formatı üzerinden yapmaktadır. Ayrıca XML’i esas format olarak kullanan uygulamalara rastlamak mümkündür. Rastgele veri erişimine uygun olmadığından veri tabanı amaçlı kullanılmamaktadır.

Bu kadar teknik bilgi yeterli sanırım. Sonuçta biz turizmciyiz. Biz buradan aslında XML’in .xml uzantılı bir dosya olduğunu ve bu dosya içinde ürün bilgisi, ürün fiyatı veya sizin tanımlayacağınız ürün bilgileri içerdiğini ve bu bilgileri, bunları okuyan başka bir bilgisayara/server’a gönderdiğini anlıyoruz. Bu dosyanı bir veri tabanı gibi kullanılmayacağını ve sadece bu dosyada belirli bir arama yapamadığımızı anlıyoruz. 2 server arasında bilgileri taşıdığını anlıyoruz. Demekki elimizdeki otelin bilgilerini ve fiyatlarını, aksiyonlarını, kontenjanlarını, stop-sale bilgilerini XML dosyası ile karşı server’a operatörümüzün server’ına gönderiyoruz. Bunu 2 şekilde yapabiliriz.

  1. Aktif ve sağlık sistemler real-time (gerçek zamanlı) çalışırlar. Kendi sisteminize girdiğiniz aksiyon, stop-sale, kontenjan arttırımı bilgileri karşı tarafa anında gider. Bu aslında sizin operatörünüzün sistemine bağlıdır. Onlar bu bilgileri hemen alabiliyorsa bir anlamı vardır. Genelde kendi yazılımına sahip DMC’ler tarafından kullanılır. Hotelbeds gibi… Buradaki avantajınız efektif olarak müşterilerinize en güncel bilgiyi anında iletirsiniz. Hem acenta için hemde otel için çok yararlıdır.
  2. Pasif ve eski sistemler package (paket) çalışırlar. Sizin girdiğiniz bilgiler günün belirli bir saatinde derlenip toparlanıp file.xml gibi bir xml dosyası olarak operatörünüzün sistemine(server) yüklenmesi için gönderilir. Özellikle stoplarda sıkıntı yaşanır. Hotel satış durdurma bilgisini sabah gönderir ama operatöre akşam gider. Gün içerisinde satılan rezervasyonlar hem acentaya, hem operatöre hemde müşteriye sıkıntı yaratır. Bu nedenle acentalar genelde stop-sale’den sonra 12 saat satışlar geçerlidir diye kontratlarına ibare koyarlar. Burada avantajınız yok dezavantajınız vardır. Hem siz (acenta) hem operatör, hem otel hemde müşteri zor durumda kalır. En görünmeyen kısmı ise zaten az personel ile çalışan acentalarda operasyon departmanına, product departmanına, rezervasyon departmanına, muhasebe departmanına, misafir ilişkileri departmanına ekstra zaman ve emek kaybı yaratır. Yazıcından, telefonuna, aracına ekstra maliyet yaratır. Reklamasyon olarak gelir kaybı yaratır. Nerden nereye geldik 🙂

Peki her XML işe yarar mı?

Xml’inizin aşağıdaki özellikleri yoksa bildiğiniz standartlarda işinize devam edin;

– Xml’iniz gelen sorgulara 1sn altında cevap vermelidir.

– En doğru hesaplamayı yapabilmelidir. (Bu aslında kontrat sisteminizle alakalıdır.)

– En avantajlı hesaplamayı yapabilmelidir. Sistemde varolan aksiyonları en efektif şekilde kullanmalıdır.

Buradan özetle şunu diyebiliriz. En doğru ve en avantajlı hesaplamayı 1 sn altında verebilen sistemler başarılıdır. Çünkü iyi kötü bir internet kullanıcısınız ki bu blogu okuyorsunuz ve insanların bilgisayar başında ne kadar sabırsız olduğunu sizde biliyorsunuzdur. Sistemlerde böyledir. Aynı sorguyu xml ile birden fazla tedarikçiye gönderir ve en kısa sürede gelen en uygun fiyatı seçer ve rezervasyonu yapar. 3sn’den sonra gelen cevapları dikkate bile almaz. Çünkü alıcı beklemez!

Çoğu turizmci XML’i her ne kadar turizm ile bağdaştırsa da B2B çalışan bütün sanal marketlerde ve pazarlarda kullanılabilir. Bir çok sanal market XML bağlantısı ile ürün ve fiyat bilgilerini alıp kendi web sayfalarında satışa sunarlar. Online çalışan her toptancı ve perakendeci potansiyel XML kullanıcısı olabilir.

XML’in getirdiği esneklik ve hız, server ve personel maliyetlerini düşürmesi avantajı ile turizm camiasında çok çabuk yayıldı. Aslında bizim turizm camiasına kalsa hala co-mail (uçak kargoları) ile bu iş yürürdü de Allah’tan operatörler değişimleri takip ediyorda, talepte bulundukça bizde de kullanılmaya başlandı.

XML bizim ülkemizde daha yeni yeni oturuşmaya başlasada XML’in de dezavantajları vardır. Mesela XML’de  siz birçok bilgiyi XML dosyasına koyarsınız ama karşı taraf (Tur Operatörü) bunun sadece bir kısmını kullanabilir. Çünkü bu işin standartı yoktur. Operatörler bir çok yerden XML ile bilgi alırlar ve kendi standartlarını oluştururlar. Bunun için gelen bilgilerin çoğundan feragat ederler. Siz 4-4’lük bilgi gönderirsiniz onlar 4-2’sini alırlar. Yani bir kamyon dolusu domates gönderirsiniz ama onlarda sadece kamyonet vardır. Bu noktada kontratlama aşamasıda çok önemlidir. Kontrat ne kadar basit ve oda tipleri standart seçilirse kontratlarını o kadar sağlıklı çalışır. Bu nedenle bizde yeni kullanılmaya başlayan XML dünya’da yerini JSON gibi alternatif çözümlere bırakmaktadır. Siz bir kamyon dolusu domates gönderirsiniz. Karşı tarafta istenildiğinde büyüyen bir araba vardır. (MONGODB)

Fakat biz ülkemizde daha uzun bir süre XML’in ismini duyacağız. Yarın öbür gün başka sistemler kullanılsa dahi biz XML demeye devam edeceğiz. Çünkü ülkemizde XML bir iletişim dilinden çok bir çalışma şeklini belirtir olmuştur. XML’in yoksa işiniz zor! Az kazanırsınız, başınız ağrımaz, varsa; çok kazanırsınız başınızda çok ağrır.

Konuya ilave etmek istediğiniz veya düzeltmek istediğiniz noktalar olursa lütfen yorum bırakınız!

%d blogcu bunu beğendi: